Pensioendiner

Sommige liefhebberijen zorgen voor  – hoe zal ik het zeggen – een boel extra werk, dat overigens met alle liefde wordt gedaan.
Zo vroeg mijn moeder of ik ter gelegenheid van haar pensioen een 19de eeuws diner kon verzorgen, voor 14 personen, met uitleg over dineren en etiquette uit de eervorige eeuw. En mijn broer wilde graag voor zijn huwelijk met mijn beste vriendin, drie maanden later heel graag een feestelijke bijzondere lunch.

Eerst het pensioendiner. Mijn moeder wilde full swing. De uitnodiging op 19de eeuwse wijze, een fraai gedekte tafel, natuurlijk 19de eeuwse gerechten én met uitleg tussendoor!
De gerechten werden in drie gangen geserveerd, zodat ik zelf ook een beetje kon deelnemen aan het diner. Niet helemaal correct 19de eeuws, maar wel in de sfeer van. Voor de vegetarische gast maakte ik nog twee vleesloze pasteitjes, zodat ook zij keuze had.
IMG_0856

De voorbereidingen: recepten uitzoeken, tafeldekken en -schikking

IMG_0852 IMG_0850

De uitnodigingen, met de hand gestempeld!

IMG_0853IMG_0855
Uit het Nationaal Kookboek van A.G.L. Westenberg uit 1895 haalde ik de recepten voor de kalfspastei met maderasaus, vispastei en de ham als wilde zwijnsbout. het recept van de aardappelkoekjes vond ik Nieuw geïllustreerd kookboek van H.M.S.J. Holl ca 1930, net zoals de basis voor de aardbeienschuimtaart, de citroenpudding stond in A. Simonsz, Geïllustreerd kookboek van rond 1900, de garnalencocktail volgens recept van mijn oma (geb. 1912). Het pepermunt-recept staat in Oranje Toetjes van Lizet Kruyff en Cees Holtkamp.

Het weekend voor het diner startte ik met het maken van het deeg voor de pasteien, de sauzen, de pepermuntjes en de juliennesoep. Schreef de menu- en naamkaartjes.

Het diner was donderdag, op woensdag ging ik naar het huis van mijn ouders om de strijd met de tijd aan te gaan. Die dag maakte ik de pasteien, marineerde ik de ham voor de ‘wildezwijnsbout’, bereidde de vegetarische pasteien voor. Besloot ik niet de bonbons zelf te maken, maar ze te kopen. Donderdag al vroeg wakker – van de spanning – braadde ik de ham, vroeg mijn vader de garnalencocktail te maken (hij kan dat heel goed!), maakte de aardappelkoekjes, hielp mijn moeder met de sperziebonensalade, bakte ik de schuimtaart, klopte de slagroom en dekte de tafel. Gelukkig deed mijn moeder de bloemen en kwam mijn ene broer kwam vroeg om te helpen.
ik las mijn tekst nog een keer door, ging me omkleden, ander broer met gezin kwam, probeerde mijn hartelapje (nichtje van 3 jaar) uit de keuken te houden (tante Wyke wat ben jij aan het doen?)

Tafeldekken!

IMG_0673 IMG_0680

DSC_0182 IMG_0358

Het was een geweldige mooi en lekkere avond: een succes. De gasten waren in opperste beste stemming, er gebeurde geen ongelukken, geen verbrande vingers of wijn over de jurken), het geheel zag er fraai uit, leuke toespraakjes en tableau vivant, en het eten was gelukt.

IMG_0710   DSC_0196  DSC_0200 DSC_0214DSC_0215

En dat alles in beheersbare stress!
Keeping up the good work: op naar de huwelijkslunch!

Oud & Nieuw, volgens mevr. Elis M. Rogge

Oudjaar wordt rond 1900 in Nederland meestal in huiselijke kring gevierd:“In gezellig, onderling samenzijn brengt men den avond door, een vroolijken of weemoedig-ernstigen terugblik slaande op de dagen, die tot het verleden behooren. Wanneer Oudjaar met het gezin wordt gevierd, wordt de tafel niet extra feestelijk gedenkt. Bisschop, sneeuwballen, haringsla en kastanjes zijn de lekkernijen die volgens oud-Hollandsch gebruik op tafel staan.”

Wanneer Oudjaar met vrienden wordt gevierd, is de tafel en de versiering duidelijk anders. De tafel wordt dan met bloemen en groen gesierd, er zijn oesters en champagne. De huisvrouw heeft er voor gezorgd “dat haar huis en haard voor ‘t laatst in het afgeloopen jaar nog eenmaal al die warmte en gloed afstraalt, die zij bij machte is er aan te geven, zij de Koningin van háár rijk!”

Voor het oudjaars-diner zijn er verschillende wijze om de tafel te dekken.

1. Het tafellaken wordt versierd door een lange rank smylax die in een golvende lijn er op wordt gelegd.Tussen het groen legt met donkerrode poinsettia. Op de vier hoeken van de tafel staan lampjes met rode kapjes. In het midden van de tafel staat een pièce de milieu van kristal gevuld met witte rozen en fijn groen. Naast ieder bord ligt een mooi kaartje met een rode rand en de initialen van de gastheer en -vrouw, met een rood lintje waaraan een sierlijk potloodjes .
Wanneer het 12 uur is, en het nieuwe jaar zijn intrede doet, schrijft elke gast op het kaartje een vriendelijk woord, een goede wens of een herinnering aan het afgelopen jaar, en verwisselt het als blijvend aandenken met dat van de buurheer of -dame.
kerst-2

2. De andere tafel is niet gedekt met een tafellaken, maar onder elke bord ligt een linnenkleedje. Het kleedje is rond of vierkant en heeft een brede rand van kant. Oranje is de belangrijkste kleur voor deze tafel. De tafel wordt verlicht door kaarsen in vier koperen kandelaars, waarin oranje kaarsen en met oranje kapjes. Op elk bord ligt een driekant stuk taart, oranje geglaceerd, met een branders kaarsje.
In het midden, in plaats van de pièce de milieu, staat een klein denneboompje eveneens op een kleedje. In het boompjes hangen nep vruchtje van oranje vloei waarin vergulde bonbons en met een Nieuwjaarswens. Om 12 uur, blaast iedere gast zijn kaarsje uit, en leest iedereen zijn/haar min of meer toepasselijke nieuwjaarswens voor, hetgeen tot een vrolijkheid kan leiden.
kerst-3

Het derde diner

Nu eens niet een diner voor collega’s, maar voor familie. Andere mensen, andere dimensie! Omdat ik de dag van het diner zelf naar mijn werk moest voor een persviewing, begon het koken al vroeg in de week. Weinig tijd, dus extra goede planning.

foto-3-e1364933581554
Op dinsdagavond toog ik naar de winkel met het volgende boodschappenlijstje:
750 gr boter
12 eieren
1 kg tarwebloem
250 gr spek
150 gr rauwe ham
1 kg aardappelen
400 gr erwten
400 gr spruitjes
1 kg suiker
wit brood
1 lt melk
13 beschuiten
8 appelen
druiven
noten
crackers
champignons
uien
gedroogde abrikozen
amandelen
citroen
room
kruiden
franse kazen
brood

Op woensdagavond werden de taarten gebakken: de bekende appelbeschuittaart, en een nieuwe, de abrikozentaart van roomdeeg! Sterk van smaak, en zeer lekker! Natuurlijk ook schuimpjes gemaakt. Dit keer heel stoer, van alle eiwitten die ik over had. Dus dat waren dozijnen schuimpjes, sommige helemaal gestold, de andere lekker nog een beetje kleverig van binnen.

Om het mezelf niet te moeilijk te maken dit keer geen nieuwe recepten uitgeprobeerd. Dus weer de verrukkelijke kalfspastei en de fricandeau! Op donderdagavond haalde ik het kalfsvlees bij de Turkse slager, en de fricandeau bij de biologische scharrelslagerij (u bedoelt een kilo, 1000gr, ja dat bedoel ik), en kneedde ik het deeg, hakte ik een deel van het kalfsvlees tot gehakt, sneed ik het spek in mini stukjes, en creëerde ik de mooiste kalfspastei ooit.
Oefening baart kunst, blijkt maar weer, nog nooit zo goed gelukt. Stom, ik ben vergeten een foto te maken. Ook de aardappelen werden geschild, de wortels geraspt en tot soep gekookt. De tafel gedekt, zoals het hoort, de avond voor het diner. Straks meer over het nieuwe ‘oude’ servies Fernande.
En op de vrijdag zelf, later thuis dan gepland, snel een stofzuiger door het huis. Alle pitten op het fornuis benut, en ook nog de oven. En de gastvrouw was op tijd gereed, niet alles was even perfect, maar dat was een kleinigheidje dat door de voortreffelijke Italiaanse rode wijn die de gasten hadden meegebracht geheel werd vergeten. Al met al een zeer geslaagde avond!